Czytam i piszę


 

" PSIE TROSKI"

Spotkanie z Tomaszem Justyniarskim autorem książek dla dzieci. Miłośnikiem zwierząt i filantropem wspierającym akcję "POMÓŻ ZWIERZĘTOM PRZETRWAĆ ZIMĘ"

IMG_7641 IMG_7647 IMG_7664 IMG_7693


 

"O DOBOSZU DREWNIANYM LUDKU, KTÓRY MIESZKAŁ W OGRÓDKU"

IMG_7419 "Umysł ma ścisły – ukończyła  Politechnikę Warszawską.

Serce liryczne – wszakże pisze wiersze.

Pióro lekkie – o czym  można się przekonać czytając jej utwory."                                                                 

Wszyscy znamy Panią Iwonnę Buczkowską, która w naszym Przedszkolu jest kierownikiem administracyjnym i zajmuje się finansami. Pani Iwonna to również autorka - pisze wiersze, teksty piosenek, opowiadania, scenariusze, bajki sceniczne, musicale (libretta). Dzieci miały okazję obejrzeć w Przedszkolu profesjonalne przedstawienia (teatrzyki) jej autorstwa: "Mądre cyferki - numer 112", "Przygody mieszkańców błękitnej wody", "Złe humory Pani Zimy". Pani Iwonna spotyka się z przedszkolakami i czyta im fragmenty swojej książki "O Doboszu drewnianym ludku, który mieszkał w ogródku" -  mądrej i wzruszającej opowieści o wartości przyjaźni. 

10 maj12 DOBOSZ 249_22021 

 


 

SPOTKANIE Z AUTOREM

Przedszkolaki miały dużą przyjemność spotkać się z autorem przyrodniczych książeczek dla dzieci - Tomaszem Szwedem. Pan Tomasz czytał fragmenty swojej książki, rozmawiał z dziećmi o poszanowaniu przyrody, zapraszał do zabawy przy piosence i dźwiękach gitary. Dzieciaki były zachwycone możliwością zdobycia książki z imienną dedykacją.

256_19042 256_19044256_19049 


 

Właściwy moment rozpoczęcia nauki czytania związany jest z indywidualnymi możliwościami dziecka, z jego aktywnością, stopniem emocjonalnej równowagi procesów pobudzania i hamowania. Proces czytania to długi i skomplikowany tok umysłowych działań, który jest uzależniony od wieku i dojrzałości czytającego, od rodzaju czytanego tekstu oraz od celu czytania. Specyfika wieku przedszkolnego polega na tym, że dziecko uczy się spontanicznie, mimowolnie i często okazjonalnie. 

Z otaczającego świata chłonie to, co je zaciekawia przy pomocy:

  • „ absorbującej psychiki”, która pozwala dziecku przez cały czas na uczenie się,

  • „ okresu szczególnej wrażliwości”, w którym wrażliwość jest nastawiona na określone rodzaje bodźców,

  • „ polaryzacji uwagi” – okresu głębokiego i długotrwałego zainteresowania jednym przedmiotem lub czynnością.

Wychodząc naprzeciw nowemu systemowi dydaktycznemu, zdążającemu ku pełnej demokracji, wytworzyły się warunki do realizacji takich wartości jak niezależność, indywidualność dziecka, jego podmiotowe traktowanie. Podejście indywidualne do każdego to zasada, jaką wyznajemy  pracując w naszym przedszkolu. Od najmłodszej grupy staramy się przekazać dzieciom wiedzę, najlepsze wzorce i wartości. W bogaty treściowo program włączamy naukę czytania.

Metoda „ czytania bez liter” według koncepcji G. Domana najlepiej sprawdza się w najmłodszej grupie 3 – latków. Określana jest mianem „ zabawy w czytanie”. Cała „ ścieżka czytania”, po której należy się posuwać, składa się pięciu etapów.

  • Wprowadzanie pojedynczych słów, najbardziej lubianych, znanych z otoczenia dziecka: np. imiona członków rodziny, zwierząt, ulubionych zabawek, przedmiotów. Zwykle są to rzeczowniki. Wysokość druku wynosi 10 cm, litery są czerwone, pisane czcionką drukarską.

  • Wyrażenia dwuwyrazowe, jest to etap pośredni między pojedynczymi słowami a zdaniami prostymi. Wprowadza się w nich najczęściej przymiotniki. Są to słowa oznaczające kolory i pary przeciwstawne ( duży – mały itp.). Wysokość druku w tym etapie wynosi 8 cm..

  • Proste zdania, gdzie do wyrażeń dwuwyrazowych włącza się wyrazy oznaczające czynności – znane dzieciom z autopsji ( je, pije, rysuje itp.).

  • Rozbudowywanie zdań, stosując np. dwa rzeczowniki, jeden czasownik i jeden przymiotnik. Dziecko dostrzega myśl bardziej skomplikowaną. W tym etapie znacznie zmniejszamy wielkość liter do wysokości 3,5 cm.

  • Książki z wprowadzonym wcześniej słownictwem. Zasadą jest to, iż na jednej stronie znajduje się jedno zdanie i tekst poprzedzony powinien być ilustracją. Druk o wysokości 2 cm. Zastosowanie tej metody w przedszkolu pozwala wprowadzić jeszcze jedną radosną i pozbawioną stresu zabawę. Krótkie sesje – migawki „ zabawy w czytanie” nie powinny przekraczać kilku sekund i kończyć się nim minie dziecku ochota do zabawy.  

 

Metoda ta, wymaga długotrwałego wcześniejszego przygotowania. Przygotowanie pomocy jest pracochłonne i należy zgromadzić ich bardzo dużo. Zastosowanie tej metody związane jest z pracą indywidualną, musi być wprowadzane systematycznie, a w przypadku zmiennej frekwencji dzieci dezorganizuje pracę. Różnicuje to w sposób istotny możliwości tworzenia nowych zadań na bazie opracowanych wcześniej materiałów. W naszej opinii metoda ta sprawdza się najlepiej w pracy indywidualnej.

 

Propozycją dotyczącą nauki czytania stosowaną w naszym przedszkolu jest koncepcja Ireny Majchrzak. Polega ona w początkowej fazie na przyswajaniu obrazu graficznego imienia dziecka. Swoista dla każdego kompozycja liter jest symbolem tożsamości przedszkolaka. Dzięki tej metodzie niemal na każdym etapie występuje jednocześnie analiza wzrokowa i słuchowa wyrazów. Oprócz dziecięcych wizytówek, zaznajamiamy wychowanków ze „ ścianą pełną liter” zarówno małych jak i wielkich, drukowanych jak i pisanych. Tej propozycji towarzyszy systematyczna prezentacja kolejnych liter alfabetu, ale jednocześnie nie istnieje „ odpytywanie” z dotychczas poznanych. Należy przyjąć, że dziecko samo przyswoi to, co je najbardziej interesuje, bawiąc się zrobi właściwy użytek z posiadanej wiedzy. Jedną z zasad w tej metodzie jest to, iż prezentowane litery alfabetu powinny być wyizolowane od pozostałej części sali gdyż tylko wtedy nie rozpraszają uwagi czytających. Metodę Ireny Majchrzak charakteryzują ciekawe przykłady gier i zabaw. Jedną z nich jest loteryjka słowna: gdzie grający zaznaczają pchełkami w swoim imieniu litery występujące w wyrazie zaprezentowanym przez nauczycielkę. W innych grach dokonując analizy słuchowej, wyszukują „ swoich” liter, tworząc nowe wyrazy. Ważnym etapem jest „ targ liter” – gdzie podczas zabaw i gier z wykorzystaniem liter, sylab i wyrazów o prostej budowie, dzieci kojarzą dźwięk – głoskę, z jej zapisem graficznym – literą.

 

Innym przykładem zabawy jest „ nazywanie świata”, w której etykietuje się przedmioty w najbliższym otoczeniu: sali, łazience. Wykorzystując przy tym znajomość brzmienia poznanych wcześniej liter. Im więcej się ich zna, tym łatwiej dochodzi do rozszyfrowania znaczenia słowa.

 

Propozycja ta jak wiele innych, znalazła u wielu poparcie, u innych zaś budzi zastrzeżenia. Analiza i synteza słuchowa wyrazów przebiega w odmienny sposób niż w metodach tradycyjnych, a dzieci nie wymawiają głosek w oderwaniu od innych tworzących słowo.

 

Kolejną metodą, dzięki której nasze przedszkolaki poznają świat jest Naturalna Nauka Języka. Polega ona na rozwijaniu i pogłębianiu chęci do nauki mówienia, czytania oraz kreślenia symboli graficznych. Uwzględnia różne aktywności twórcze: dramatyczną, muzyczną, ruchową i plastyczną. Podstawowym jej założeniem jest wspomaganie indywidualnego rozwoju dziecka z wykorzystaniem jego własnej inicjatywy. W naturalnej nauce wyróżnia się trzy etapy rozwoju języka: poznawanie, tworzenia i używanie.

  • Etap używania języka to komunikowanie się gdzie dziecko podejmuje werbalnie kontakt z otoczeniem. Odkrywa celowość mówienia.

  • Etap tworzenia: wiąże się z dostrzeganiem zabawnej funkcji języka: stosowanie neologizmów, homologizmów, interpretacji przysłów, wyliczanki, rymowanki.

  • Etap poznania: polega na stopniowym opanowaniu przez dziecko reguł języka, poznaniu zasad budowania wypowiedzi językowych oraz ich stosowaniu w różnych sytuacjach.

 

W Naturalnej Nauce Języka proponuje się czytanie poprzez: omawianie ilustracji ( ma na celu zainteresowanie treścią), czytanie przez nauczyciela( z odpowiednią intonacją, mimiką, gestem, dzięki czemu dzieci rozumieją tekst i wiążą go z ilustracją), oraz czytanie wspólne z nauczycielem ( dochodzi do prób globalnego rozpoznawania wyrazów).

 

Pod wpływem czytania, pisanie staje się integralną częścią naturalnej nauki języka. Program pisania uwzględnia : pisanie dla dzieci, (działania  grupowe – dominacja nauczyciela), pisanie z dziećmi (działania grupowe i zespołowe, współudział w tworzeniu pisma, prawidłowy obraz graficzny słowa, nauka i utrwalanie liter pisanych) i pisanie przez dzieci (znajomość liter- nabywanie umiejętności prawidłowego kreślenia liter).

 

Naturalnej Nauce Języka towarzyszy podział sali przedszkolnej na kąciki zainteresowań ( książki, poezji itp.), w których znajdują się materiały (pomoce i sprzęt). Muszą być one niezwykle atrakcyjne, aby przyciągnąć uwagę i zachęcać do pracy.

 

Przy wprowadzaniu tej koncepcji w przedszkolu bardzo ważne jest zaprojektowanie sali i możliwe odizolowanie od siebie w/w kącików. Ponadto metodzie tej towarzyszy praca ze zbiorem 40 kolorowych książeczek, o różnorodnej tematyce ( Słoneczna biblioteka), które zostały uporządkowane tematycznie. Charakteryzuje je prostota tekstu, bardzo wysoki poziom opracowania graficznego oraz humor zawarty w treści. Naszym zdaniem, wśród tych książek zbyt mało jest tekstów przeznaczonych dla dzieci młodszych. Ponadto przy podziale na grupy (praca w kącikach zainteresowań), pisaniu indywidualnemu musi towarzyszyć pomoc osoby dorosłej – to konieczność prawidłowej drogi kreślenia danej litery. Zalecane jest również nie ingerowanie w błędny zapis, lecz pokazywanie poprawnego wzoru. Jedną z wielu zalet jest to, iż w pracy z dzieckiem nie należy stosować ograniczeń czasowych, zachęcając do dalszej nauki.

 

Kolejną metodą, którą stosujemy, wspomagającą naukę czytania i pisania jest Metoda Dobrego Startu Marty Bogdanowicz. Głównym jej założeniem jest polisensoryczne, czyli wielozmysłowe zapamiętanie kształtu litery. Odbywa się to poprzez jednoczesne usprawnienie analizatorów: wzrokowego, słuchowego i kinestetyczno- ruchowego (sprawność motoryczna). W metodzie tej można wyróżnić trzy warianty: „ Piosenki do rysowania”,

,, Piosenki i znaki”, „ Piosenki na literki’’. Zajęcia wprowadzające: usprawniają koncentrację uwagi, orientację w schemacie ciała oraz rozwijają kompetencje językowe i motorykę. Zajęcia właściwe: stanowią ćwiczenia usprawniające i relaksacyjne. Rozwijają percepcję i orientację w przestrzeni oraz koordynację wzrokowo- słuchowo- ruchową, usprawniając motorykę kończyn i pamięć. W tej zabawie istotne jest zachowanie właściwego kierunku kreślenia wzoru- zgodnego z zapisem graficznym litery.

 

Zajęcia końcowe mają charakter ćwiczeń wokalno- rytmicznych i relaksacyjnych. Dla tej metody sprzyjająca jest pantomima lub drama. Podobnie jak u Marii Montessori zapoznawanie dziecka z literami następuje poprzez wprowadzanie liter z szorstkiego papieru. Dziecko wodząc po literze, wypowiada jej nazwę (wcześniej wprowadzoną przez nauczyciela).,, Pisanie” może odbywać się poprzez stosowanie różnorodnego podłoża: z piasku, kaszy, gliny, w różnych sytuacjach. Wykorzystanie tej metody musi być starannie przemyślane, zdarza się, że jest kłopotliwe, a ponadto przeznaczone do pracy ze starszymi, sześcioletnimi dziećmi.

 

Jeszcze jedną propozycję nauki czytania i pisania, której elementy stosujemy w naszym przedszkolu jest metoda B. Rocławskiego. Autor uważa, że czytanie i pisanie jest procesem złożonym i długofalowym, dlatego ćwiczenia i zabawy według jego pomysłu należy rozpocząć jak najwcześniej np.; poprzez    „ ślizganie się z litery na literę” polegające na wydłużaniu głosek, co w rezultacie przyspiesza płynne czytanie w tempie wolnego mówienia. Uważa, że dzieci nie powinny literować, gdyż po każdej głosce stawiają pauzę, a do spółgłosek dodają samogłoskę „ y”, co bardzo utrudnia syntezę.

 

W naszym przekonaniu metoda ta jest odmienna od wcześniej przedstawionych i wymaga od nauczyciela zgłębienia wiedzy o strukturze języka. Autor koncepcji uświadamia nauczycielom, iż dziecko żyje w świecie głosek, a nauczyciele utożsamiają świat liter ze światem głosek. Rocławski proponuje ciekawe pomoce do nauki poprawnej wymowy, czytania, pisania, ortografii i matematyki. Ponadto wprowadza 44 litery podstawowe i niepodstawowe zamiast 23 jak inni. Alfabet na klockach LOGO różni się nieco od alfabetu stosowanego w książkach – podręcznikach szkolnych. Sposób łączenia liter odbywa się poprzez stosowanie „ pętelek” podczas pisania według koncepcji B. Rocławskiego do nauki czytania i pisania należy przystąpić wówczas, gdy dziecko bezbłędnie rozkłada wyrazy na głoski lub składa wyrazy z głosek i zna ich kolejność w wyrazie. Autor tej metody odmiennie niż inni uważa, że dzieci powinny uczyć się bawiąc, a w edukacji przedszkolnej dominuje pogląd – bawić się – ucząc.

Ukazane wyżej metody, które znalazły zastosowanie w mniejszym lub większym stopniu w naszej pracy pozwalają na dokonanie wyboru tej najlepszej, najwartościowszej. W ostatnich latach pojawiło się wiele koncepcji nauki czytania w przedszkolu. Są one nowatorskie, jednocześnie oparte często na sprawdzonych, istniejących już od dawna. Wiele z nich budzi kontrowersje zarówno u teoretyków, jak i praktyków, poszukujących najlepszego rozwiązania. Każda z wymienionych koncepcji ma swoje wady i zalety. Uzależniona jest od wieku i predyspozycji wychowanków oraz kreatywności samego nauczyciela. Naszym zdaniem jedynie integracja wszystkich metod przynosi w pracy z dziećmi najlepsze rezultaty. Wykorzystanie elementów wielu wypróbowanych pomysłów sprzyja nauce czytania. Proces doskonalenia czytania drogą globalną, analizy i syntezy rozpoczynamy już od najmłodszej grupy, na tyle wcześnie, aby rozłożenie czytania w czasie mogło uczynić je jednym z wielu elementów bezstresowej, radosnej zabawy nie zaś wiodącym czynnikiem edukacyjnym.                                                                                                              

 

W przyszłości pokażemy, w jaki sposób, w naszym przedszkolu realizowane były, są i będą metody „ zabawy w czytanie”.

Hanna Winiarska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *